Eylül Ayı Sebze ve Meyveleri: Balıklar ve Yeşillikler

Eylül geldiğinde mutfakta çok sevdiğimiz bir geçiş dönemi başlıyor. Bir tarafta domates, biber, patlıcan, taze fasulye, incir ve üzüm gibi yazdan kalan güzellikler; diğer tarafta sonbaharın yavaş yavaş kendini göstermeye başlayan ürünleri var. Tam da bu nedenle Eylül ayı sebze ve meyveleri açısından oldukça renkli bir dönem.

Pazara veya manava giderken mevsim ürünlerini bilmek, “Bu hafta ne pişirsek?” sorusunu da kolaylaştırıyor. Birkaç güzel domates çorbaya dönüşebilir, patlıcan fırına girebilir, taze fasulye zeytinyağlı hazırlanabilir, mürdüm eriği veya incir ara öğünlere eşlik edebilir.

Ancak önemli bir notumuz var: Türkiye'de mevsimsellik tek bir takvimle kesin olarak belirlenemez. Ürünün hasat zamanı bölgeye, rakıma, hava koşullarına, çeşide ve yetiştirme yöntemine göre değişebilir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın farklı illere ait Eylül takvimlerinde de hasadın ve tarımsal faaliyetlerin bölgesel olarak farklılaştığını görüyoruz. Örneğin Çorum'da Eylül ayında erik, şeftali, elma, armut, ceviz ve badem hasadı belirtilirken Yalova'da üzüm hasadı öne çıkıyor.

O yüzden aşağıdaki listeyi Türkiye için Eylül ayında pazarda karşılaşabileceğiniz kapsamlı bir mevsim rehberi olarak düşünün.

Eylül Ayında Hangi Sebze ve Meyveler Yenir?

Önce kaydedip pazara giderken açmalık büyük tablomuzu bırakalım. :)

Eylül özellikle yaz sebzelerinin son dönemlerinden yararlanmak için güzel bir zaman. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın tarım takvimlerinde Eylül ayında çeşitli sebzelerin hasadının sürdüğü, bazı bölgelerde ise yazlık sebzelerin hasadının artık sona yaklaştığı belirtiliyor. (Tarım ve Orman Bakanlığı)

Eylül Ayı Sebzeleri Nelerdir?

Eylül ayı sebzeleri denildiğinde ilk akla gelenler arasında domates, patlıcan, biber, kabak, bamya, taze fasulye, barbunya ve börülce bulunuyor. Özellikle ayın ilk bölümünde yaz sofralarından alışık olduğumuz birçok ürünü hâlâ değerlendirebiliriz.

Bu dönemde mutfakta işi biraz da kışa hazırlığa çevirebilirsiniz. Domatesleri sos olarak değerlendirmek, biberleri közlemek, uygun saklama yöntemleriyle yaz sebzelerini daha sonraki aylara taşımak mümkün.

Sonbahara doğru ise havuç, turp, pazı ve farklı yapraklı sebzeler daha fazla sofraya girmeye başlıyor. Bakanlığın Eylül sebzecilik takviminde de havuç, kışlık yeşil soğan, marul ve turpun ekim-dikim çalışmalarının sürdüğü belirtiliyor. (kilis.tarimorman.gov.tr)

Eylül Sebzelerini Yemeklerde Nasıl Kullanabiliriz?

Böyle baktığınızda aslında Eylül ayı yemek listesi de kendiliğinden ortaya çıkıyor. Bir alışverişte aldığınız sebzeleri tek bir tarif için değil, haftanın farklı öğünlerinde değerlendirmeyi düşünmek hem planlamayı hem mutfağı kolaylaştırıyor.

Eylül Ayı Meyveleri Nelerdir?

Eylül'ün yıldızlarından biri üzüm, diğeri de hiç kuşkusuz incir. Bunun yanında mürdüm eriği, şeftali, elma, armut ve kızılcık da ay boyunca bölgesine göre karşımıza çıkabiliyor. Kavun ve karpuz ise yazdan kalan son sofralarımıza eşlik ediyor.

Bölgesel hasat takvimleri de bu çeşitliliği destekliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Çorum takviminde Eylül için erik, şeftali, elma ve armut hasadı belirtilirken Yalova'da üzüm hasadı özellikle yer alıyor. (Çorum Tarım ve Orman Müdürlüğü)

Meyveyi yalnızca “tatlı yerine” düşünmek de gerekmiyor. Kahvaltıya, yoğurdun yanına veya salatalara ekleyerek gün içerisindeki öğünlere dağıtabilirsiniz.

Eylül Ayında Hangi Yeşillikler Tüketilebilir?

Eylül ayında maydanoz, dereotu, nane, tere, reyhan, fesleğen ve biberiye mutfakta değerlendirilebilecek otlar arasında.

Fesleğeni domatesli makarnalara, dereotunu kabak ve yoğurtlu tariflere, naneyi ayrana veya çorbalara, maydanozu ise salatalardan köfteye kadar pek çok tarife taşıyabilirsiniz.

Yeşilliklerde de bölgesel üretim, sera yetiştiriciliği ve hava koşulları nedeniyle pazardaki bulunabilirliğin değişebileceğini hatırlatalım.

Eylül Ayında Hangi Balıklar Yenir?

Eylül, balık açısından özellikle dikkat çekici bir ay. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın balık mevsimselliği rehberinde sardalya Eylül ayında en lezzetli döneminde, palamut ise Eylül-Aralık döneminde öne çıkan balıklardan biri olarak gösteriliyor. Barbun, tekir ve çipura da Eylül için uygun seçenekler arasında. Uskumrunun da lezzetli döneminin Eylül'de başladığı belirtiliyor. (Denizli Tarım Orman Müdürlüğü)

Bakanlığın farklı yayınlarında Eylül için sardalya, kılıç, istavrit, kırlangıç ve palamut gibi seçenekler de özellikle anılıyor. (Ordu Tarım ve Orman Müdürlükleri)

2026 yılı açısından ayrıca güncel bir değişiklik var: Tarım ve Orman Bakanlığı, küçük ölçekli balıkçıların uzatma ağlarıyla palamut ve torik avcılığında sezon başlangıcını 15 Ağustos 2026'ya çekti. (Tarım ve Orman Bakanlığı)

Balık seçiminde yalnızca aylık takvime göre hareket etmeyin. Av yasağı, yasal asgari boy, bulunduğunuz deniz ve o yılın av koşulları da önemli. Dolayısıyla alışveriş yaparken güncel kuralları ve balığın kaynağını kontrol etmek en doğrusu.

Eylül Ayında Pazarda Neler Olur?

Eylül pazarı tam anlamıyla iki mevsimin buluştuğu yer diyebiliriz.

Ayın başlarında domates, biber, patlıcan, kabak, bamya ve taze fasulye gibi yaz sebzeleri hâlâ güçlü şekilde karşımıza çıkarken üzüm, incir, mürdüm eriği, elma ve armut sonbaharın gelişini haber vermeye başlar.

Bakanlığın tarım takvimleri de Eylül ayında çeşitli sebze ve meyvelerde hasadın sürdüğünü gösteriyor. (Tarım ve Orman Bakanlığı)

O yüzden bizim Eylül alışverişindeki yaklaşımımız basit: Önce pazara bak, sonra haftanın menüsünü oluştur. Mevsim ne veriyorsa mutfağın ana malzemesini biraz da o belirlesin. :)

Eylül Ayında Hangi Sebzeler Ekilir?

Burada tüketim takvimiyle ekim takvimini birbirinden ayırmak önemli.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Eylül sebzecilik takvimine göre havuç, kışlık yeşil soğan, marul ve turpun ekim veya dikim çalışmaları bu dönemde sürdürülebiliyor. Aynı zamanda hasadı biten sebze alanları temizlenerek kışlık sebzeler için toprak hazırlığı yapılıyor. (kilis.tarimorman.gov.tr)

Fakat Türkiye'nin iklimi tek tip olmadığı için Antalya'daki Eylül ekimiyle Erzurum'daki Eylül ekimini aynı kabul edemeyiz. Ekim zamanı; bulunduğunuz bölge, rakım, ilk don tarihi, açık alan/sera koşulları ve yetiştirilecek çeşide göre belirlenmeli.

Sıkça Sorulan Sorular

Eylül Ayında Pazarda Neler Olur?

Eylül pazarlarında bölgesine göre domates, patlıcan, biber, kabak, bamya, taze fasulye ve barbunya gibi yaz sebzelerinin son dönemleriyle; üzüm, incir, erik, elma ve armut gibi meyveler bir arada görülebilir. Bu nedenle Eylül, yaz-sonbahar geçişinin en çeşitli pazar aylarından biridir. (Tarım ve Orman Bakanlığı)

Eylül, Ekim ve Kasım Aylarında Ne Ekilir?

Ekim takvimi bölgeye göre değişir. Bakanlığın bölgesel takvimlerinde Eylül'de havuç, kışlık yeşil soğan, marul ve turp; Ekim ayında ise bazı bölgelerde bakla ve ıspanak gibi kışlık ürünlerin ekimi belirtiliyor. Kasım planlamasında ise bulunduğunuz ilin iklim ve don koşullarına göre hareket etmek gerekir. (kilis.tarimorman.gov.tr)

Bu Ayın Sebzeleri Nelerdir?

Eylül ayında domates, patlıcan, biber, kabak, bamya, taze fasulye, barbunya, börülce, mısır ve salatalık gibi yaz ürünlerinin son dönemlerinden yararlanabilirsiniz. Havuç, turp ve farklı yapraklı sebzeler de sonbahara doğru daha fazla öne çıkar.

Sonbaharda Hangi Meyve ve Sebzeler Yenir?

Sonbaharın başında üzüm, incir, erik, elma ve armut gibi meyveler; domates, patlıcan ve biber gibi yazdan kalan ürünlerle birlikte bulunabilir. Mevsim ilerledikçe pırasa, lahana, ıspanak ve karnabahar gibi serin dönem sebzeleri daha fazla öne çıkar. Bakanlığın Ekim takvimlerinde de ıspanak, pırasa ve lahana gibi kışlık sebzelerin hasadının sürdüğü görülüyor. (kilis.tarimorman.gov.tr)

Eylül Ayında Hangi Sebzeler Yenir?

Domates, patlıcan, kabak, biber, bamya, taze fasulye, barbunya, börülce, mısır ve semizotu Eylül sofralarında değerlendirilebilecek başlıca seçenekler arasındadır. Bulunabilirlik yaşadığınız bölgeye göre değişebilir.

Taze Fasulye Mevsimi Ne Zaman Biter?

Türkiye genelinde tek bir bitiş tarihi vermek doğru olmaz. Tarım ve Orman Bakanlığı takvimlerinde yazlık sebzelerin hasadının Eylül ayında bazı bölgelerde sürdüğü, bazı bölgelerde ise sona yaklaştığı belirtiliyor. Dolayısıyla taze fasulye Eylül ayında hâlâ bulunabilir; sezonun bitişi bölgeye ve hava koşullarına göre değişir. (Tarım ve Orman Bakanlığı)

En Hızlı Büyüyen Sebze Nedir?

Tek bir sebzeyi Türkiye'nin her koşulu için “en hızlı” ilan etmek doğru olmaz. Turp ve bazı yapraklı yeşillikler uygun sıcaklık, çeşit ve yetiştirme koşullarında nispeten kısa sürede hasada gelebilir. Ancak süre tohum çeşidi, toprak, sıcaklık, sulama ve gün uzunluğuna göre değişir.

Bahçeye Kışlık Ne Ekilir?

Sonbaharda marul, turp, havuç, kışlık yeşil soğan ve iklim koşullarına göre farklı serin mevsim sebzeleri düşünülebilir. Eylül için Bakanlık takviminde havuç, kışlık yeşil soğan, marul ve turpun ekim-dikim işlemleri özellikle belirtiliyor. (kilis.tarimorman.gov.tr)

Eylül Ayı Hangi Sebzeler Ekilir?

Eylül ayında bölgesel koşullar uygunsa havuç, kışlık yeşil soğan, marul ve turp ekim-dikimi yapılabilir. Hasadı biten yazlık sebzelerin bulunduğu alanlarda da kışlık üretim için toprak hazırlığına başlanabilir. (kilis.tarimorman.gov.tr)

Eylül'ü mutfakta değerlendirmenin en kolay yolu aslında uzun alışveriş listeleri hazırlamak değil. Önce Eylül ayı sebze ve meyvelerine bakın, sonra haftanın yemeklerini onların etrafında şekillendirin. Bir gün domates çorbası, bir gün taze fasulye, başka bir gün patlıcan yemeği; yanına mevsim salatası, haftada bir-iki gün de uygun balık...

Makarna, Lütfen! blogundaki haftalık yemek listelerini de tam olarak bu mantıkla hazırlıyoruz: Mevsimin bize sunduklarından yola çıkıp gerçek ev mutfağında uygulanabilecek sofralar kurmak.